Grupa masłomęcka

W okresie od III do V w. obszar Kotliny Hrubieszowskiej zamieszkiwały plemiona gockie, których pozostałości bogatej kultury materialnej i duchowej określamy mianem grupy masłomęckiej (ryc. 1).  Znamy ją z licznych stanowisk archeologicznych, wśród których na pierwszy plan wysuwa się eponimiczne cmentarzysko w Masłomęczu, a także m.in. w Gródku nad Bugiem,  Hrubieszowie Podgórzu, Moroczynie czy Ślipczu.

Szczególną uwagę zwraca stosowany przez masłomęcką społeczność obrządek pogrzebowy, który manifestuje się mnogością stosowanych praktyk i zwyczajów. Mamy tu bowiem zarówno groby szkieletowe, jak i ciałopalne, a nade wszystko pochówki cząstkowe – bez głów, bez górnych części tułowia, w postaci samych kończyn bądź zbiorowe. Co szczególnie interesujące, zwyczaj kawałkowania zmarłych dotyczył głównie kobiet. Zmarli chowani byli w komorach grobowych, w trumnach kłodowych i skrzyniowych, w rytualnych łodziach lub bez jakichkolwiek pojemników. Zmarłym standardowo wkładano do grobów dary grobowe w postaci naczyń, ozdób i części stroju oraz grzebieni. Ich bogactwo i atrakcyjność wizualna z pewnością podkreślały urodę gockich mieszkanek Kotliny Hrubieszowskiej (ryc. 2), którym nieobce były również zabiegi kosmetyczne i upiększające (pęsety, miniaturowe nożyki, pojemniczki na „kosmetyki”), a także wrażliwość na doznania zapachowe, czego przykładem jest używanie przez nie „perfum”. Ich świadectwem są miniaturowe zawieszki w kształcie wiaderek, w których – jak wykazały badania – znajdowały się kompozycje zapachowe (Kokowski 2014).