Kronika Galla Anonima (Kronika i czyny książąt czyli władców polskich, łac. Cronica et gesta ducum sive principum Polonorum) to pierwsza, choć nieukończona polska kronika, spisana po łacinie, prawdopodobnie w latach 1112–1116. Jest zbiorem chronologicznie uporządkowanych opowieści historycznych, których bohaterami są władcy Polski z dynastii Piastów. Taką formę piśmiennictwa historycznego określa się terminem gesta (gesta ducum,…

Powieść minionych lat (inne polskie nazwy: Powieść doroczna, Powieść lat minionych, Kronika Nestora) to staroruski latopis, opisujący dzieje państwa ruskiego od czasów przybycia Ruryka do Nowogrodu Wielkiego (IX w.) do początku XII wieku. Uznawane jest za podstawowe źródło do poznania historii wczesnej Rusi Kijowskiej. Pełny tytuł latopisu brzmi: Oto powieść minionych lat, skąd wyszła ziemia…

Jego imię tłumaczone jest jako ten, co wysyła pieśń, co może świadczyć, iż należał do grona aojdów, czyli znanych w starożytnej Grecji śpiewaków, umilających dworskie uczty pieśniami, które opiewały czyny bogów, herosów i bohaterów. Poeta pasał trzody na stokach Helikonu, gdzie, jak sam twierdził, miał pierwsze poetyckie „objawienie”, w wyniku którego miał powstać epos Narodziny…

Wyróżniał go zmysł estetyczny i umiejętność wyrażania trafnych ocen, co zaowocowało uznaniem go za  „sędziego dobrego smaku” (arbiter elegantiarum). Na jego opiniach miał się opierać sam cesarz Neron. Nie wszystkim jednak przypadła do gustu wysoka pozycja poety, stąd zawiązano przeciwko niemu spisek, a sam Petroniusz, spodziewając się najgorszego, popełnił samobójstwo. Petroniuszowi przypisuje się autorstwo satyryczno-przygodowej…

Jego bogata twórczość z jednej strony kontynuowała dzieła wcześniejszych poetów łacińskich i greckich, z drugiej zaś wprowadziła do literatury nowe formy wyrazu. Poemat miłosny Ars amatoria (Ars amandi) to nowatorskie dzieło, składające się z trzech ksiąg porad, poruszających kwestie relacji damsko-męskich. Napisane z ironią i dowcipem, czy wręcz zuchwałością, stanowiły zerwanie z dotychczasową rzymską tradycją…

Publiusz Korneliusz Tacyt (około 55-120) – rzymski historyk, prokonsul Azji w latach 112–113. Pochodził zapewne z arystokracji prowincjonalnej i urodził się prawdopodobnie w Galii, choć w tradycyjnej historiografii przyjmowano, że miejscem tym było jedno z italskich miast Umbrii. Był pierwszym w rodzie, który objął wyższe urzędy i wszedł do senatu. Pełnił urzędy kwestora (81–82), pretora…

Pliniusz Starszy był rzymskim urzędnikiem, pisarzem, historykiem i badaczem przyrody pochodzenia prawdopodobnie etruskiego. Urodził się w 23 r. n.e. w Lombardii, ale wykształcenie zdobył w Rzymie. Pochodził z rodziny należącej do stanu ekwitów. Nie założył własnej rodziny, a w testamencie adoptował swojego siostrzeńca – Pliniusza Młodszego. Karierę rozpoczął w wojsku, służąc w Germanii jako oficer…

Herodot (ok. 484–426 p.n.e.) był greckim historykiem, podróżnikiem i pisarzem pochodzącym z Halikarnasu w Azji Mniejszej. Uznaje się go za „ojca historii”, ponieważ jako jeden z pierwszych próbował nie tylko opisywać wydarzenia, ale także dociekać ich przyczyn oraz weryfikować relacje różnych świadków. Jego najważniejszym i jedynym zachowanym dziełem są Dzieje, składające się z dziewięciu ksiąg,…

Scytowie (za Encyklopedia PWN) to nazwa nadana przez starożytnych Greków koczowniczym ludom irańskim, zamieszkującym od VIII w. p.n.e. do pierwszych wieków n.e. stepy na północ od Morza Czarnego. Najwięcej informacji historycznych na temat tego tajemniczego ludu dostarcza znany historyk grecki – Herodot (V w. p.n.e.), który w swym monumentalnym dziele pt.  „Dzieje” umieszcza szereg informacji…

W okresie od III do V w. obszar Kotliny Hrubieszowskiej zamieszkiwały plemiona gockie, których pozostałości bogatej kultury materialnej i duchowej określamy mianem grupy masłomęckiej (ryc. 1).  Znamy ją z licznych stanowisk archeologicznych, wśród których na pierwszy plan wysuwa się eponimiczne cmentarzysko w Masłomęczu, a także m.in. w Gródku nad Bugiem,  Hrubieszowie Podgórzu, Moroczynie czy Ślipczu….